Ένα αριστούργημα του 20ού αιώνα: Η Christine Schäfer και ο Axel Bauni εξερευνούν τα κλασικά τραγούδια του Ernst Krenek
Ο Αυστριακός συνθέτης Ernst Krenek (1900–1991) παραμένει μία από τις πιο εκλεκτικές και υποτιμημένες προσωπικότητες της μουσικής του 20ού αιώνα. Συχνά περιγράφεται ως «η προσωπική ιστορία της μουσικής του 20ού αιώνα», ο Krenek μεταβαίνει με ευχέρεια μέσα από διαφορετικά στυλ, από τον ύστερο Ρομαντισμό και τον Εξπρεσιονισμό, έως τον Νεοκλασικισμό, την όπερα με τζαζ επιρροές και τον σειραϊσμό. Η εκτενής συλλογή του από κλασικά τραγούδια προσφέρει μια προσωπική και εις βάθος εξερεύνηση αυτής της πορείας, καταγράφοντας με εξαιρετική ακρίβεια ηχογραφημένα από τη σοπράνο Christine Schäfer και τον πιανίστα Axel Bauni.
Αυτό το άλμπουμ αποτελεί σημαντική προσθήκη στη δισκογραφία του Krenek, προσφέροντας περισσότερο από μια απλή συλλογή τραγουδιών. Παρουσιάζει μια ιδιαίτερη προσέγγιση που αντικατοπτρίζει την πνευματική περιέργεια του συνθέτη και τη σύνθετη σχέση του με την απαιτητική ιστορία της εποχής του. Η Schäfer και ο Bauni διαχειρίζονται με δεξιοτεχνία τις τεράστιες απαιτήσεις αυτής της ιδιαίτερης δουλειάς, μετατρέποντας την ποικιλία σε ένα ενιαίο και συναρπαστικό αφήγημα.
Το εκλεκτικό ταλέντο του Krenek στα κλασικά τραγούδια
Τα κομμάτια αυτού του δίσκου γράφτηκαν σε διάστημα δεκαετιών και αναδεικνύουν τη συνεχή εξέλιξη του Krenek. Ένα ιδιαίτερο σημείο ενδιαφέροντος αποτελεί ο πρώιμος κύκλος O Lacrymosa, Op. 48 (1926–27), με στίχους του Rainer Maria Rilke. Εδώ, ο Krenek βρίσκεται στο πιο λυρικό του ύφος, με μεταρομαντικά ηχοχρώματα γεμάτα αναστοχαστική ομορφιά και πλούσιο αρμονικό χρώμα. Ο σεβασμός του προς τις αφηρημένες μεταφορές του Rilke φαίνεται στη λεπτή και σχεδόν κρυφή ποιότητα της μουσικής. Η coloratura της Schäfer δεν χρησιμοποιείται για απλή δεξιοτεχνία, αλλά για να φωτίσει την πνευματικότητα της ποίησης, διατηρώντας μια εξαιρετική ισορροπία μεταξύ της φωνητικής γραμμής και της ευαίσθητης, υποστηρικτικής συνοδείας του Bauni.
Σε έντονη αντίθεση, το Monolog der Stella Op. 57 (1928) αποτελεί concertante ερμηνεία του Γκαίτε. Εδώ, ο Krenek υιοθετεί ένα πιο νεοκλασικό ύφος, προσφέροντας μια γεύση από τα σκηνικά στοιχεία που θα περίμενε κανείς από τον συνθέτη της διάσημης τζαζ όπερας Jonny spielt auf. Η Schäfer χειρίζεται την εκφραστική γκάμα, από δραματικές χειρονομίες έως στιγμές έντονης coloratura, με αξιοθαύμαστη ευχέρεια, αποδεικνύοντας το θεατρικό ταλέντο που απαιτούν τα πιο «τολμηρά» έργα του Krenek.
Ατονικότητα και εξορία
Το άλμπουμ προχωρά σε πιο απαιτητικά εδάφη με τραγούδια που γράφτηκαν μετά την υιοθέτηση της δωδεκαφθογγικής τεχνικής του Arnold Schoenberg από τον Krenek. Έργα όπως τα πέντε τραγούδια του Op. 82 (1937), σε κείμενα του Franz Kafka, αποκαλύπτουν μια περίοδο έντονης πνευματικής αυστηρότητας και συναισθηματικής σύγκρουσης. Δημιουργημένα σε μια σκοτεινή πολιτική περίοδο της Ευρώπης, τα τραγούδια χαρακτηρίζονται από σύνθετες, δυστονικές φωνητικές γραμμές και έντονη, πολλές φορές αυστηρή συνοδεία πιάνο.
Η μετάβαση στον σειραϊσμό δεν σηματοδοτεί απώλεια έκφρασης, αλλά μια ανακατεύθυνσή της. Η μουσική γίνεται πιο λεπτή, κατακερματισμένη και έντονα εσωτερική, ταιριάζοντας άψογα με τα σκοτεινά και ανήσυχα τοπία της ποίησης του Kafka. Η φωνή της Schäfer διαθέτει την απαιτούμενη ευελιξία για να διαχειριστεί τα μεγάλα και απότομα διαστήματα, μεταφέροντας το αίσθημα απομόνωσης και υπαρξιακής πάλης χωρίς να θυσιάζει την καθαρότητα του τόνου ή την άρθρωση. Ο Bauni, από την πλευρά του, χειρίζεται με δεξιοτεχνία τις πολύπλοκες, συχνά αντιστικτικές γραμμές πιάνο, διασφαλίζοντας ότι η δομή παραμένει σταθερή κάτω από τις φωνητικές απαιτήσεις.
Τα μετέπειτα έργα και πειραματισμός
Τα μετέπειτα έργα, όπως ο κύκλος Wechselrahmen, Op. 189 (1962), που γράφτηκε μετά τη μόνιμη εξορία του Krenek στις Ηνωμένες Πολιτείες, δείχνουν τη συνεχιζόμενη πειραματική του διάθεση. Με στίχους από τον ίδιο τον συνθέτη, τα τραγούδια αυτά ενσωματώνουν μια χαλαρή εφαρμογή των δωδεκαφθογγικών αρχών και πειραματίζονται ακόμη και με στοιχεία αλεατορικής τεχνικής, διατηρώντας ένα λεπτό, σχεδόν μουσικής δωματίου ύφος. Στοχαστική και μερικές φορές ειρωνική, η μουσική αναδεικνύει το λογοτεχνικό και μουσικό βάθος του πνεύματος του Krenek μέχρι τα τελευταία χρόνια της καριέρας του.
Η επιτυχία της ηχογράφησης
Η επιτυχία αυτής της ηχογράφησης οφείλεται εξίσου στη συνεργασία Schäfer–Bauni όσο και στη μουσική του Krenek. Η διακεκριμένη σοπράνο Christine Schäfer διαθέτει μια σπάνια ικανότητα να ανταποκρίνεται στις ποικίλες στιλιστικές απαιτήσεις του 20ού αιώνα, χάρη στην τεχνική της αρτιότητα και την οξεία μουσική αντίληψη. Εκτελεί με ισχυρή πειθώ τα υψηλά coloratura των πρώιμων τραγουδιών και τα δραματικά άλματα των δωδεκαφθογγικών έργων με την ίδια ακρίβεια και συναίσθηση.
Ο Axel Bauni είναι εξαιρετικός συνεργάτης. Το πιάνο του δεν λειτουργεί μόνο ως συνοδεία, αλλά συμμετέχει ενεργά στον διάλογο με ισότητα. Αναδεικνύει τις πυκνές αντιστικτικές υφές, παρέχει την αρμονική βάση στα τονικά τμήματα και ζωντανεύει την αφηρημένη, pointillistic γραφή των μεταγενέστερων έργων με ακρίβεια και εκφραστικό χρώμα.
Η ηχογράφηση των κλασικών τραγουδιών του Ernst Krenek από την Christine Schäfer και τον Axel Bauni αποτελεί ένα βαθύ, έξυπνο και απόλυτα πειστικό μουσικό ντοκουμέντο. Αποδεικνύει ότι αυτός ο «εικονοκλάστης» δημιούργησε έργα μεγάλης ομορφιάς, πνευματικής διείσδυσης και συγκινησιακής έντασης. Πρόκειται για μια ηχογράφηση απαραίτητη για όποιον επιθυμεί να κατανοήσει το πλήρες φάσμα των κλασικών τραγουδιών του 20ού αιώνα.




















