Το Λυκόφως της Παράδοσης
Όταν ο Richard Wagner ολοκλήρωνε το ποιητικό κείμενο για τον «Θάνατο του Ζίγκφριντ» τον Νοέμβριο του 1848, δύσκολα φανταζόταν ότι αυτή η ιστορία θα χρειαζόταν είκοσι έξι ολόκληρα χρόνια για να πάρει την τελική της μορφή. Για να εξηγήσει το παρελθόν του ήρωά του, ο συνθέτης έγραψε τρεις ακόμα όπερες, χτίζοντας σταδιακά το μνημειώδες Δαχτυλίδι των Νιμπελούνγκεν. Έτσι, η αρχική του ιδέα κατέληξε να γίνει το Götterdämmerung (Το Λυκόφως των Θεών), η παρτιτούρα του οποίου ολοκληρώθηκε στο Bayreuth τον Νοέμβριο του 1874. Μέσα σε αυτό το έργο δεσπόζει Το Ταξίδι του Ζίγκφριντ στον Ρήνο (Siegfrieds Rheinfahrt). Εκεί η τονική αρμονία του 19ου αιώνα φτάνει στα όριά της, ανοίγοντας τον δρόμο για τη μουσική του 20ού αιώνα.
Από τη Σύλληψη στην Πρώτη Εκτέλεση
Το έργο παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στις 17 Αυγούστου 1876, υπό τη διεύθυνση του Hans Richter, κλείνοντας τον πρώτο πλήρη κύκλο της Τετραλογίας στο Festspielhaus του Bayreuth. Ο Wagner ήθελε να αλλάξει ριζικά τη θεατρική εμπειρία. Συσκότισε εντελώς την αίθουσα και βύθισε την ορχήστρα σε ένα καλυμμένο προσκήνιο, δημιουργώντας αυτό που ο ίδιος ονόμασε «μυστικιστική άβυσσο» (Mystischer Abgrund). Με αυτόν τον τρόπο, ο ήχος έφτανε στο κοινό σαν να αναδυόταν από το πουθενά, χωρίς οι κινήσεις των μουσικών να αποσπούν το βλέμμα από τη σκηνή.
Στη δραματουργία της όπερας, το Ταξίδι στον Ρήνο ξεκινά αμέσως μετά τον αποχωρισμό του Ζίγκφριντ από τη Βρουγχίλδη. Έχοντας μόλις προηγηθεί η μουσική της αυγής και το μεγάλο τους ντουέτο στον βράχο των Βαλκυριών, ο ήρωας κατεβαίνει τον ποταμό με προορισμό το παλάτι των Γκίμπιχουνγκ. Επειδή στην όπερα η μουσική συνεχίζει αδιάκοπα στην Πρώτη Πράξη, το κομμάτι καθιερώθηκε στις οπερατικές αίθουσες χάρη στη διασκευή του στενού συνεργάτη του Wagner, Engelbert Humperdinck, ο οποίος πρόσθεσε την απαραίτητη καταληκτική συγχορδία.
Αν και το Götterdämmerung ανήκει χρονικά στον ύστερο ρομαντισμό, η γραφή του Ταξιδιού στον Ρήνο κρύβει τις τεχνικές που θα καθόριζαν την κλασική μουσική του 20ού αιώνα. Ο Wagner πλέκει τα καθοδηγητικά μοτίβα (Leitmotifs) μεταξύ τους, αλλάζοντας διαρκώς τον ρυθμό και την αρμονία τους καθώς εξελίσσεται η αφήγηση, αντί να τα αφήνει στατικά. Αυτή ακριβώς η μέθοδος προετοίμασε την τεχνική της «διαρκούς παραλλαγής» (developing variation), την οποία ανέπτυξε συστηματικά λίγες δεκαετίες αργότερα ο Arnold Schoenberg.




















