Κλασική μουσική και Όπερα στην Ελλάδα

Αρχική / Κλασική Μουσική / Κλασική μουσική: Ανακαλύπτοντας τον αντισυμβατικό κόσμο του Alexander von Zemlinsky

Κλασική μουσική: Ανακαλύπτοντας τον αντισυμβατικό κόσμο του Alexander von Zemlinsky

Φωτογραφία του συνθέτη Alexander von Zemlinsky - Κλασική μουσική του 20ού αιώνα

Όταν ο 21χρονος Alexander von Zemlinsky ολοκλήρωνε τη Συμφωνία Αρ.1 σε Ρε Ελάσσονα μεταξύ των ετών 1892 και 1893, είχε μόλις ολοκληρώσει τις σπουδές του στο Ωδείο της Βιέννης (το 1892).Ήταν μια περίοδος πυρετώδους αισθητικής αναζήτησης. Αν και ο νεαρός συνθέτης βρισκόταν υπό την καλλιτεχνική επιρροή του Johannes Brahms –τον οποίο είχε πλησιάσει στα μέσα της δεκαετίας, παρακολουθούσε στενά τις εξελίξεις και τα έργα συνθετών όπως ο Richard Wagner, ο Richard Strauss, ο Anton Bruckner και ο Giuseppe Verdi. Το αποτέλεσμα αυτής της πορείας υπήρξε η δημιουργία ενός υβριδικού συμφωνικού ιδιώματος, το οποίο αργότερα θα κέρδιζε την εκτίμηση προσωπικοτήτων όπως ο Arnold Schoenberg, ο Kurt Weill και ο Paul Hindemith.

Η Πρώτη Συμφωνία ακολουθεί την παραδοσιακή τετραμερή μορφή, μια ξεκάθαρη προσήλωση στα πρότυπα του Brahms.Ωστόσο, η πραγματική πρόκληση τόσο για τους κριτικούς όσο και για το ακροατήριο εντοπίζεται στο τέταρτο και τελευταίο μέρος: το IV.Moderato.

Ένα ασυνήθιστο ξεκίνημα

Το φινάλε ανοίγει με τρόπο αναπάντεχο: ένα σόλο όμποε σε ύφος staccato δίνει το σύνθημα της έναρξης. Αυτή η επιλογή απομακρύνεται αισθητά από τις καθιερωμένες, καταιγιστικές εισαγωγές που συνήθιζαν να σφραγίζουν τα συμφωνικά έργα του ύστερου 19ου αιώνα.

Εξαιτίας αυτής της ιδιομορφίας, το μέρος αυτό δέχθηκε κατά καιρούς ενστάσεις. Αρκετοί αναλυτές ισχυρίστηκαν ότι το Moderato στερείται της ενθουσιώδους ορμής που είθισται να χαρακτηρίζει ένα καταληκτικό μέρος, φέροντας μάλιστα δομικά στοιχεία που παραπέμπουν περισσότερο σε εισαγωγικό μέρος συμφωνίας (opening movement) παρά σε παραδοσιακό φινάλε.

Η ενορχηστρωτική επεξεργασία των θεμάτων

Παρά τις ενστάσεις, η συνθετική αξία του μέρους επιβεβαιώνεται μέσα από την προσεκτική διαχείριση του μουσικού υλικού. Ο Zemlinsky βασίζει την αρχιτεκτονική του μέρους στην επεξεργασία τριών κεντρικών θεματικών πυρήνων. Η προσοχή που επιδεικνύει στη λεπτομέρεια της ενορχήστρωσης και οι χρωματικές διακυμάνσεις που επιτυγχάνει καθιστούν το Moderato ένα ιδιαίτερα δραστικό κλείσιμο.

Η κλιμάκωση προς το τέλος σχεδιάζεται με υπολογισμένη ακρίβεια:

  • Το τελευταίο λεπτό: Αποτελεί το πιο δυναμικό σημείο της σύνθεσης. Η ένταση κορυφώνεται σταδιακά με τη χρήση tremolo στα έγχορδα και μια προοδευτική επιτάχυνση του ρυθμού.
  • Η ανακεφαλαίωση: Το κύριο θέμα προβάλλεται με επιβλητικό τρόπο από τα χάλκινα πνευστά, ενώ τα υψηλά έγχορδα κινούνται σε εξαιρετικά οξεία περιοχή, εντείνοντας τη δραματικότητα.
  • Η κατακλείδα: Η συμφωνία σφραγίζεται με ολόκληρη την ορχήστρα να συγκλίνει σε μια τελική, μεγαλοπρεπή συγχορδία.

Η απαρχή μιας διαδρομής

Το Moderato της Πρώτης Συμφωνίας αποτυπώνει ανάγλυφα την προσπάθεια ενός νεαρού δημιουργού να ισορροπήσει ανάμεσα στη σφιχτή δομή της βιεννέζικης παράδοσης και στην αναζήτηση μιας προσωπικής εκφραστικής καινοτομίας. Αν και πρώιμο, το έργο αυτό λειτούργησε ως το εφαλτήριο για μια γόνιμη σταδιοδρομία ως συνθέτη, αρχιμουσικού και παιδαγωγού, αποδεικνύοντας ότι ο Zemlinsky κατείχε από νωρίς την τέχνη του ορχηστρικού χρώματος.

The20thCenturyClassical.gr

Ετικέτα: